大型陸生動物の中で、ゾウガメはかつて限界と考えられていた寿命を大きく超え、進化の過程で老化を著しく遅らせることに成功した稀有な存在である。
Trong số các loài động vật lớn sống trên cạn, rùa khổng lồ là một trường hợp hiếm hoi đã vượt xa giới hạn tuổi thọ từng được cho là tối đa, và đã thành công trong việc làm chậm quá trình lão hóa một cách đáng kể trong quá trình tiến hóa.
。
Đặc biệt, đối với rùa Aldabra tên khoa học: Aldabrachelys gigantea và rùa Galápagos tên khoa học: Chelonoides niger, việc sống từ 120 đến hơn 150 năm không phải là điều hiếm gặp, thậm chí còn có những cá thể như Jonathan được nuôi dưỡng trên đảo Saint Helena đã được xác nhận sống gần 200 năm.
。
Tuy nhiên, điều đáng chú ý hơn cả tuổi thọ dài bất thường này chính là cơ chế thích nghi tiến hóa cho phép rùa khổng lồ đạt được sự trường thọ kỳ diệu như vậy.
。
Khoa học hiện đại đang nỗ lực giải mã các cơ chế cơ bản này, và nghiên cứu về rùa khổng lồ đã trở thành manh mối cực kỳ quan trọng để làm sáng tỏ bí ẩn về tuổi thọ cực đại.
。
Jonathan được cho là đã nở vào khoảng năm 1832 và chính thức được ghi nhận là 193 tuổi.
。
Ông sinh ra ở Seychelles và được chuyển đến thuộc địa Anh Saint Helena vào năm 1882, kể từ đó được bảo vệ tại đây.
。
Các tài liệu lịch sử và ảnh chụp từ những năm 1880 xác nhận rằng ông đã trưởng thành, cho thấy ông ít nhất đã trên 50 tuổi vào thời điểm đó.
。
Hiện nay, Jonathan vẫn được nuôi dưỡng trong khuôn viên dinh thự của Thống đốc, và theo bác sĩ thú y, dù đã gần 200 tuổi, ngoài việc thị lực và thính lực có phần suy giảm, ông vẫn giữ được sự thèm ăn, tính xã hội và không có dấu hiệu suy giảm sinh lý rõ rệt.
。
Điều đáng chú ý là Jonathan không phải là trường hợp ngoại lệ, mà toàn bộ loài rùa khổng lồ đều có thể sống từ 150 đến 180 năm, quá trình lão hóa diễn ra rất chậm và sự suy giảm được giữ ở mức tối thiểu.
。
Hiện tượng này được cho là kết quả của sự kết hợp giữa các đặc điểm tiến hóa, sinh lý học và bộ gen, giúp ức chế tổn thương tế bào và làm chậm quá trình lão hóa.
。
Thứ nhất, tuổi thọ dài của rùa khổng lồ được hỗ trợ bởi môi trường đảo có rất ít kẻ săn mồi và nguồn thức ăn dồi dào.
。
Trong hệ sinh thái ổn định như vậy, khả năng sống lâu dài và phát triển chậm sẽ có lợi thế chọn lọc hơn so với sinh sản ngắn hạn.
。
Theo một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature năm 2014, rùa khổng lồ có tốc độ lão hóa cực kỳ thấp trong số các loài động vật có xương sống, và tỷ lệ tử vong hầu như không tăng theo tuổi.
。
Thứ hai, tỷ lệ trao đổi chất thấp của rùa khổng lồ cũng góp phần vào tuổi thọ dài.
。
Do lượng gốc oxy hóa phát sinh ít, stress oxy hóa được kiểm soát, và sự suy thoái của các mô diễn ra chậm hơn nhiều so với động vật có vú.
。
Các nghiên cứu sinh lý học cho thấy loài bò sát có cơ chế phòng vệ chống oxy hóa mạnh mẽ, đây là yếu tố chính ngăn ngừa sự tích tụ tổn thương do trao đổi chất.
。
Thứ ba, theo phân tích bộ gen được công bố trên tạp chí Nature Ecology & Evolution năm 2019, rùa khổng lồ có sự mở rộng các họ gen liên quan đến sửa chữa DNA, tăng cường hệ miễn dịch, sản sinh chất chống oxy hóa và ức chế khối u.
。
Những thích nghi di truyền này tham gia vào việc điều hòa chu kỳ tế bào, quá trình apoptosis và phản ứng với tổn thương DNA, tạo nên nhiều lớp bảo vệ tế bào.
。
Cơ chế này vừa có điểm chung với các loài động vật trường thọ khác, vừa thể hiện cấu trúc di truyền đặc trưng của rùa khổng lồ.
。
Thứ tư, rùa khổng lồ phát triển nổi bật các cơ chế duy trì cân bằng nội môi tế bào như proteostasis, autophagy và duy trì chức năng ty thể.
。
Những quá trình này là thiết yếu để ngăn ngừa sự tích tụ tổn thương tế bào và duy trì chức năng mô trẻ trung ngay cả khi đã cao tuổi.
。
Như vậy, đặc tính gần như không lão hóa của rùa khổng lồ là kết quả của sự phối hợp giữa các thích nghi tiến hóa, sinh lý học và di truyền, và có thể nói rằng chúng cung cấp những manh mối quan trọng buộc chúng ta phải xem xét lại hiện tượng lão hóa.
Trang chủ
Video
Thi JLPT
Từ điển
Bài học
Chủ đề
