สำนวนสั้นที่พบบ่อย

ごますり

[gomasuri]

ประจบสอพลอ, เลียแข้งเลียขา, เอาใจเกินเหตุ การ “โม่งา” ทำให้เกิดเสียงและเปื้อนมือ เป็นอุปมาอุปไมยถึงการประจบไม่หยุดเพื่อเอาใจผู้ใหญ่ สำนวนนี้หมายถึงการยกยอปอปั้นหรือคอยเอาใจเพื่อให้ผู้มีอำนาจหรือหัวหน้าพอใจ → ใช้เสียดสีคนที่ชอบประจบในที่ทำงานหรือชีวิตประจำวัน

花に嵐

[hana ni arashi]

ดอกไม้เจอพายุ – ความงามมักอยู่ไม่นาน ไม่ว่าดอกไม้จะบานสะพรั่งเพียงใด พายุลูกเดียวก็สามารถทำให้ทุกอย่างหายไปได้ สำนวนนี้เตือนใจว่า สิ่งดีงามและสดใสในชีวิต เช่น ความรัก วัยเยาว์ หรือช่วงเวลาแห่งความสุข มักถูกขัดจังหวะโดยไม่คาดคิด → ใช้เมื่อพูดถึงความเสียดายต่อความสัมพันธ์ที่สวยงามที่เพิ่งจบลง หรือความสุขที่ยังไม่สมบูรณ์ก็ต้องจากไป

花よりだんご

[hana yori dango]

ดังโงะสำคัญกว่า ดอกไม้ – ให้ความสำคัญกับความจริงมากกว่ารูปลักษณ์ แทนที่จะชื่นชมความงามของดอกไม้ ผู้คนกลับเลือกขนมดังโงะที่ทั้งอร่อยและใช้งานได้จริง สำนวนนี้ใช้เสียดสีคนที่ไม่สนใจศิลปะหรือรูปลักษณ์ภายนอก แต่สนใจแต่ประโยชน์ที่จับต้องได้ → มักใช้เมื่อมีคนที่เน้นกินเป็นหลักในงานชมดอกไม้หรืองานเทศกาล

芋（の子）を洗うよう

[imo no ko o arau yō]

แน่นเหมือนล้างมันฝรั่ง – แออัดเบียดเสียด ภาพของมันฝรั่งหลายหัวปนกันขณะล้างในกะละมังน้ำ สื่อถึงความแออัดจนขยับตัวไม่ได้ → ใช้พูดถึงสถานการณ์ที่คนแน่นมาก เช่น ในรถไฟฟ้า สถานที่ท่องเที่ยว เทศกาลต่าง ๆ

言わぬが花

[iwanu ga hana]

ไม่พูดคือความงาม – ความเงียบดีกว่าคำพูด ความงามบางครั้งอยู่ที่ความคลุมเครือ สำนวนนี้มีนัยว่าบางเรื่องไม่ควรพูดออกมาจะดีกว่า เพราะคำพูดที่ไม่เหมาะสมอาจทำลายความละเอียดอ่อนหรือทำร้ายจิตใจ → ใช้เมื่อต้องการแนะนำให้ใครสักคนเงียบไว้ ดีกว่าพูดตรงเกินไป

転がる石に苔むさず

[korogaru ishi ni koke musazu]

หินที่กลิ้งจะไม่ขึ้นตะไคร่ – การเคลื่อนไหวตลอดเวลาจะไม่ทำให้หยุดนิ่ง หินที่อยู่นิ่งจะมีตะไคร่ขึ้น แต่หินที่กลิ้งจะสะอาดเสมอ สำนวนนี้ยกย่องจิตวิญญาณแห่งการเคลื่อนไหวและเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง เพื่อหลีกเลี่ยงความอึดอัดและล้าหลัง → มักใช้เพื่อกระตุ้นให้เปลี่ยนงาน สภาพแวดล้อม หรือรับความท้าทายใหม่ ๆ

実るほど頭の下がる稲穂かな

[minoru hodo kōbe no sagaru inaho kana]

รวงข้าวยิ่งหนักเมล็ดยิ่งโน้มต่ำ – คนเก่งยิ่งต้องถ่อมตน รวงข้าวที่หนักเพราะเมล็ดจะโน้มลงเอง เช่นเดียวกับคนที่มีความสามารถและคุณธรรมแท้จริงจะรู้จักถ่อมตนเสมอ → เป็นคำสอน คำชม หรือปรัชญาชีวิตที่ใช้บ่อยในวงการศึกษาและวัฒนธรรมองค์กร

根回し

[nemawashi]

ดูแลรากฐาน – ปูทางก่อนลงมือทำ เดิมใช้ในงานสวน: จัดการรากของต้นไม้ก่อนปลูกใหม่ ต่อมาหมายถึง 'เตรียมการล่วงหน้า สำรวจและโน้มน้าวก่อน' เพื่อให้ทุกอย่างราบรื่น → ใช้ในสภาพแวดล้อมการทำงานของญี่ปุ่นเพื่อหมายถึง 'เตรียมพร้อมล่วงหน้าให้มั่นใจ'

根も葉もない

[ne mo ha mo nai]

ไม่มีรากก็ไม่มีใบ – ข่าวลือที่ไม่มีมูลความจริง ภาพของต้นไม้ที่ไม่มีรากและใบแสดงถึงสิ่งที่เป็นไปไม่ได้ สำนวนนี้ใช้เพื่อกล่าวถึงข่าวลือที่ไม่มีหลักฐานใด ๆ → ใช้เมื่อคุณต้องการปฏิเสธข้อมูลที่ไม่มีมูลความจริง

さくら

[sakura]

ซากุระ – คนสร้างบรรยากาศ ตัวล่อในงานแสดง เดิมที さくら คือคนที่ถูกจ้างให้นั่งดูการแสดง ปรบมือ หรือแกล้งซื้อของเพื่อดึงดูดผู้อื่น จากนั้นจึงหมายถึงคนที่ 'สร้างสีสัน' ในงานหรือการขาย → ใช้เมื่อพูดถึงบทบาทที่ทำให้บรรยากาศคึกคักหรือสร้างเอฟเฟกต์หลอกตา

山椒は小粒でもぴりりと辛い

[sanshō wa kotsubu demo piriri to karai]

พริกญี่ปุ่นแม้จะเม็ดเล็กแต่เผ็ดร้อน – เล็กแต่มีพลัง พริกญี่ปุ่น (山椒) แม้จะเม็ดเล็กแต่รสชาติเผ็ดจัด สำนวนนี้ใช้ชมคนที่แม้อายุยังน้อย ตัวเล็ก หรืออยู่ในตำแหน่งต่ำ แต่มีความสามารถโดดเด่น ไม่ควรมองข้าม → ใช้ชมคนที่แม้จะถ่อมตัวในรูปลักษณ์หรือสถานะ แต่มีอิทธิพลหรือพรสวรรค์ที่น่าประทับใจ

高嶺の花

[takane no hana]

ดอกไม้บนยอดเขา – งดงามแต่เอื้อมไม่ถึง ดอกไม้ที่งดงามบานอยู่บนยอดเขาสูง แม้ว่าจะสวยเพียงใดก็ไม่สามารถเด็ดได้ สำนวนนี้หมายถึงคนหรือสิ่งที่สมบูรณ์แบบเกินไป สูงส่งเกินไป ทำให้ผู้อื่นทำได้แค่ชื่นชมแต่ไม่อาจเอื้อมถึง → ใช้เมื่อพูดถึงคนสวยหรือเป้าหมายที่สมบูรณ์แบบแต่เกินเอื้อม

竹を割ったよう

[take o watta yō]

ผ่าไม้ไผ่ – ตรงไปตรงมา ชัดเจน เมื่อผ่าไม้ไผ่ รอยผ่าจะตรงและเรียบร้อย สำนวนนี้ใช้เพื่ออธิบายคนที่มีนิสัยซื่อตรง พูดจาชัดเจน ไม่อ้อมค้อมหรือปิดบัง → ใช้พูดถึงคนที่ซื่อสัตย์ เปิดเผย และน่าเชื่อถือ

瓜二つ

[uri futatsu]

แตงสองลูก – เหมือนกันเป๊ะ แตงสองลูกมีรูปร่างและขนาดคล้ายกันจนแยกไม่ออก สำนวนนี้เปรียบเทียบคนสองคนที่มีใบหน้า รูปร่าง หรือพฤติกรรมคล้ายกันอย่างน่าประหลาดใจ ราวกับเป็นสำเนาของกันและกัน → ใช้เมื่อกล่าวถึงคนสองคนที่มีรูปร่างหน้าตาหรือการกระทำเหมือนกันมาก

寄らば大樹の陰

[yoraba taiju no kage]

ถ้าจะพึ่งพา ควรพึ่งต้นไม้ใหญ่ – พึ่งพาคนที่มีอำนาจ ใต้ร่มไม้ใหญ่เย็นกว่า ปลอดภัยกว่า – สำนวนนี้แนะนำว่าหากจะหาที่พึ่ง ควรเลือกที่ที่แข็งแกร่ง มั่นคง → ใช้เพื่อบรรยายการเลือกเข้าร่วม สนิทสนมหรือพึ่งพาคนที่มีอำนาจหรืออิทธิพล

雨が降ろうと槍が降ろうと

[ame ga furō to yari ga furō to]

ไม่ว่าฝนหรือหอกจะตกลงมา – ก็ยังไม่เปลี่ยนแปลง ภาพเปรียบเทียบที่รุนแรง: ไม่ว่าฝนหรือหอกจะตกลงมาก็ไม่หวั่นไหว สำนวนนี้แสดงถึงความมุ่งมั่นแน่วแน่ ไม่หวั่นไหวต่อสถานการณ์ → ใช้เพื่อแสดงความตั้งใจ แม้ในสถานการณ์ที่ยากลำบากหรืออันตราย